Lactose is een suiker die van nature voorkomt in melk en zuivelproducten. Zeker wanneer je bewust met suiker bezig bent of klachten ervaart na het eten van zuivel, is het handig om te weten wat lactose precies is, waar het in zit en wat het effect kan zijn op je gezondheid. In dit artikel lees je op een duidelijke en begrijpelijke manier alles wat je moet weten over lactose.
Wat is lactose?
Lactose is een natuurlijke suiker die voorkomt in melk en melkproducten. Het wordt ook wel melksuiker genoemd. Voor veel mensen is lactose iets waar ze dagelijks mee te maken hebben, vaak zonder het te beseffen. Het zit niet alleen in melk en yoghurt, maar ook in producten waarvan je het misschien niet verwacht, zoals brood, sauzen en bewerkte voedingsmiddelen.
Omdat lactose een vorm van suiker is, past het goed binnen het grotere verhaal over suikerconsumptie en gezondheid. Zeker voor mensen die bewust met hun voeding bezig zijn of klachten ervaren na het eten van zuivel, is het belangrijk om te weten: wat is lactose, waar zit het in en wat doet het met je lichaam?
Melksuiker: een natuurlijke suiker
Lactose behoort tot de groep disachariden, dit zijn suikers die bestaan uit twee kleinere suikerdeeltjes. In het geval van lactose zijn dat:
- Glucose
- Galactose
Samen vormen ze melksuiker. Lactose komt van nature voor in melk van zoogdieren. Dat betekent dat koemelk, geitenmelk en schapenmelk allemaal melksuikers bevatten. Ook producten die van melk zijn gemaakt, zoals vla, kwark, room en ijs, bevatten meestal lactose.
Hoewel melksuiker een natuurlijke suiker is, blijft het wel een suiker. En net als andere suikers levert het energie en beïnvloedt het je bloedsuikerspiegel.
Wat doet lactose in je lichaam?
Om lactose te kunnen verteren, heeft je lichaam het enzym lactase nodig. Dit enzym wordt aangemaakt in de dunne darm en zorgt ervoor dat lactose wordt afgebroken in glucose en galactose. Deze suikers kunnen daarna worden opgenomen in het bloed.
Bij baby’s werkt dit systeem meestal probleemloos. Moedermelk bevat namelijk ook lactose en jonge kinderen maken veel lactase aan. Naarmate we ouder worden, neemt de aanmaak van lactase bij veel mensen af. Dat is heel normaal en wereldwijd gezien zelfs de standaard.
Wanneer er te weinig lactase aanwezig is, kunnen melksuikers niet goed worden afgebroken. Dat kan leiden tot klachten.
Wat is lactose-intolerantie?
Lactose-intolerantie betekent dat je lichaam lactose niet goed kan verteren. De melksuiker blijft dan gedeeltelijk onverteerd in de darm en wordt daar door bacteriën afgebroken. Dit proces kan zorgen voor klachten zoals:
- Een opgeblazen gevoel
- Buikpijn of krampen
- Winderigheid
- Diarree
- Misselijkheid
De ernst van de klachten verschilt per persoon. Sommige mensen kunnen kleine hoeveelheden lactose prima verdragen, terwijl anderen al klachten krijgen van een beetje melk in de koffie.
Lactose-intolerantie is iets anders dan een melkallergie. Bij een allergie reageert het immuunsysteem op melkeiwitten, terwijl het bij lactose-intolerantie puur om de vertering van suiker gaat.
Is lactose ongezond?
Lactose is niet per definitie ongezond. Voor mensen die lactose goed kunnen verteren, is het simpelweg een energiebron, net als andere suikers. Toch zijn er een paar aandachtspunten:
- Lactose is een suiker en draagt bij aan de totale suikerinname
- Veel zuivelproducten bevatten naast lactose ook toegevoegde suikers
- Overmatige suikerconsumptie kan invloed hebben op bloedsuiker, energie en gewicht
Voor mensen die gevoelig zijn voor lactose, kan het regelmatig eten ervan leiden tot chronische buikklachten. Dat kan indirect invloed hebben op welzijn, energie en dagelijks functioneren.
Waar zit melksuiker in?
De bekendste bronnen van lactose zijn:
- melk (halfvol, vol, mager)
- yoghurt en kwark
- vla en pudding
- room en koffiemelk
- ijs
Maar lactose zit ook vaak verstopt in producten waarvan je het niet direct verwacht, zoals:
- Brood en crackers
- Vleeswaren
- Soepen en sauzen
- Kant-en-klaarmaaltijden
- Medicijnen en supplementen
Op etiketten kan lactose worden vermeld als lactose, melkbestanddelen, melkpoeder of weipoeder.
Lactose en toegevoegde suiker
Een belangrijk onderscheid is het verschil tussen natuurlijke lactose en toegevoegde suikers. In veel zuivelproducten, vooral desserts en yoghurtdrankjes, wordt extra suiker toegevoegd om de smaak zoeter te maken. Hierdoor kan het suikergehalte flink oplopen.
Een schaaltje yoghurt met fruit kan daardoor meer suiker bevatten dan je denkt. Niet alleen lactose, maar ook sacharose of glucose-fructosestroop dragen dan bij aan de totale suikerinname.
Voor mensen die bewust met suiker bezig zijn, is het daarom slim om etiketten goed te lezen en te kiezen voor producten zonder toegevoegde suikers.
Lactosevrije producten: wat betekent dat?
Lactosevrije producten zijn producten waarin de lactose vooraf is afgebroken. Dit gebeurt door het toevoegen van het enzym lactase. Melksuikers worden dan al gesplitst in glucose en galactose.
Hierdoor:
- zijn de producten beter verteerbaar voor mensen met lactose-intolerantie
- smaken ze vaak iets zoeter, terwijl er geen extra suiker is toegevoegd
Lactosevrij betekent dus niet suikervrij. Het bevat nog steeds suikers, maar in een andere vorm.
Minder lactose eten: wanneer is dat zinvol?
Het vermijden of beperken van lactose kan zinvol zijn als je:
- Regelmatig buikklachten hebt na zuivel
- Merkt dat je je energieker voelt zonder melkproducten
- Bewust je suikerinname wilt verlagen
Het is niet altijd nodig om volledig lactosevrij te eten. Veel mensen verdragen kleine hoeveelheden prima, vooral in combinatie met een maaltijd.
Bewust omgaan met melksuiker
Lactose is een natuurlijke suiker die een vaste plek heeft in veel voedingsmiddelen. Voor de één is het geen enkel probleem, voor de ander een dagelijkse bron van klachten. Door te weten wat lactose is, waar het in zit en hoe je lichaam erop reageert, kun je bewustere keuzes maken.
Suikerrijke producten vervangen voor producten die minder suiker bevatten
Minder suiker eten was nog nooit zo eenvoudig! Suiker Switch is dé app die jouw overstap naar een leven met minder suiker gemakkelijk maakt.
Voor wie bezig is met het verminderen van suiker, zijn melksuikers een belangrijke om mee te nemen. Niet om bang voor te zijn, maar wel om rekening mee te houden. Want hoe beter je weet wat je eet, hoe makkelijker het wordt om keuzes te maken die passen bij jouw lichaam en welzijn.
Meer lezen over suiker
- Wat is suiker? En zit er verschil in suikers?
- Wat is glucose? Hoe werkt dit in je lichaam?
- Wat is fructose en waar zit het in? Alles wat je moet weten over deze fruitsuikers
Ontdek de Suikerbank
Kies een categorie en zie hoeveel suiker erin zit.
